KALKANBALIGI - TURBOT

Psetta maeotica

Kalkanbalığı : Kalkanbalığıgiller familyasından kalkanbalığı (Psetta maeotica) ılık ve oldukça derin denizlerin 10-400 m derinlikleri arasında yaşayan kemiklibalıktır. Boyu 1 m'ye kadar çıkar. Kumlu, çamurlu dipleri seven kalkanbalığı, dipte sağ yanına yatar. Gözü yassı bedeninin sol yanındadır. Etçildir, dipte ya da dibe yakın yerlerde bulduğu omurgasız, balıklar ve ölü hayvanlarla beslenir. Sol yanı genellikle açıklı koyulu esmer, sarımsı kurşuni dalgalı, yer yer hareli ve koyu esmer lekelidir. Sağ yanıysa beyazdır. Eti beyaz ve çok lezzetledir. Çivili kalkanbalığı (Psetta maxima) türüne kalkanbalığı dendiği de olur.

KALAMAR - LOLIGO VULGARIS

Loligo vulgaris

Kalamar : Onayaklılar takımında kalamar (Loligo ve Ommastrephes) uzunca, ovalimsi bedenli (Avrupa denizlerinde uzunluğu 8-50 cm'ye ulaşır), orta sularda yaşayan kafadanbacaklıdır. Boynuzsu bir iç kavkısı vardır. On ayağından ikisi diğerlerinden bir kat daha uzundur. Kalamar ağlara ya da dipte gezinirken zokaya takılır. Karadeniz dışında Türkiye çevresindeki bütün denizlerde bulunur. Türkiye sularındaki tek türü Loligo vulgaris'tir. Akdeniz ülkeleri mutfağına giren eti, balık avı için mükemmel bir olta yemidir. Kalamar, iyi bilinmeyen derin deniz biçimlerine ve İkinci Zaman'da yaşamış belemnitlere benzer.

KABUKLU KESiS - PAGURUS

Pagurus bernhardus

Kabuklu keşiş : Anomura takımından kabuklukeşiş (Pagurus) sürekli olarak karındanbacaklı bir yumuşakçanın terk edilmiş kavkısı içinde yaşayan ve yalnızca bedeninin ön bölümünü kavkının dışına çıkaran onayaklı kabukludur. Kabuklukeşişler özel bir yaşama biçimine uyarlanmanın ilginç bir örneğini oluştururlar. Kafadanbacaklı onayaklıların bütün ortak özelliklerini taşırlar. Sırtları bir kabukla örtülüdür. Gözleri saplıdır. Genellikle bakışımsız beş çift göğüs ayakları vardır (birincisi kıskaca dönüşmüştür). Buna karşılık karınları yumuşak ve bölütsüzdür. Karnın az çok sarmal biçimi, hayvanın içinde yaşadığı kavkıdan gelir. Sonuncu çifti tutunma organlarına dönüşen eklentiler bir yana bırakılırsa, karın eklentileri bedenin bir tek yanında toplanır. Dişilerde daha gelişmiş olan eklentiler yumurtlama desteği görevi yapar. Denizde ya da acısuların kıyı kesimlerinde yaşayan 1000 kadar kabuklukeşiş türü bilinir. Bununla birlikte bazı türlerine 5000 m derinlikte de rastlanır.

KABABURUN BALIGI - CHONDROSTOMA

Chondrostoma nasus

Kababurun balığı : Sazangiller familyasından kababurunbalığı (Chondrostoma ve Varicochinus) eski dünyanın ve Türkiye'nin tatlısularında yaşayan, ağızları başın alt yanında olan, boyu en fazla 50 cm'ye ulaşabilen balıklardır. Dudakları kalıncadır ve Varicorchinus cinsi üyelerinin ağız köşesinde 1 çift bıyık vardır. Hepçildirler, bitkiler, çamur içinde buldukları çeşitli kurtlar ve balık yumurtalarıyla beslenirler. Akarsuları seven, sürü oluşturan Chondrostoma nasus Orta Avrupa kökenlidir.

iZMARiT - BLOTCHED PICAREL

Spicara maena

İzmarit : Maenidae familyasında izmarit (Spicara maena) eski dünyanın ılık ve serince denizlerinin dibi 200 m derinliğe kadar inen kıyı kesimlerinde yaşayan kemiklibalıktır. Ağızları körük gibi ileriye doğru uzayarak besinlerini kapar. Hepçildir, planktonları, balıkları, kabukluları, çeşitli bitkileri yer. Erkekleri hem daha irice, hem de daha parlak renklidir. Yan çizgisiyle göğüs yüzgeci arasında dört köşe bir leke vardır. Sürüler oluşturur. Yumuşak dipleri sever. Boyu 25 cm'ye kadar olabilir.

iSTiRiDYE - OYSTER

Ostrea edulis

İstiridye : İsiridyeler (Ostrea edulis) denizlerde az derinde yaşayan, iki çenetli, yenilebilir, bir çenetiyle tutunan ve ekilerek yetiştirilebilen yumaşakçalardır. Yumurtayla çoğalan bu türün üyeleri, deniz yüzeyinin 1-1,5 m altından başlayarak derinlere doğru yayılır. Bütün kıyılarımızın kumlu ve çakıllı kesimlerinde dağınık istiridye öbekleri bulunur. Batı Avrupa ülkeleri Crassostrea gigas türünü yetiştirmektedir. İstiridye yavrusunun doğduğunda eşit büyüklükte iki çeneti vardır. Kısa süre sonra çenetlerinden biriyle dibe tutunur ve artık işe yaramayan organları, kirpikleri, ayakları ve bunları denetleyen sinir merkezleri yok olur. İstiridyelerin düşmanı çoktur. Yavru istiridyeleri parçalayıp yutan balıklardan başka birçok denizyıldızı ve yumuşakça, çenetleri zorlayıp istiridyeleri yemeyi başarır. Besin olarak istiridye en yapıcı ve en hafif besinlerden biridir. 200 g yumuşakça 315 g azotlu besine eşdeğerdir. İstiridye zehirlenmeleri genellikle bu hayvanların gemilerin bakır kaplamalarına yapışmasından ileri gelir. Bununla birlikte istiridyeler mayıs-eylül ayları arasında yumurtlama mevsimindedir ve ne olursa olsun zararlı sayılırlar.

iSTAVRiT - SCAD

Trachurus trachurus

İstavrit : Carangidae familyasından istavrit (Trachurus trachurus) hem sıcak, hem de oldukça serin denizlerin 200 m derinliğe kadar inen kesimlerinde yaşayan kemiklibalıktır. İstavritin boyu ve dış görünüşü uskumruyu andırırsa da (yalnız istavritin yan çizgisi geniş ve dikensi pullardan oluşur. Uskumrunun yan çizgisindeki pullarsa hem küçük hem de dikensi değildir) eti uskumru kadar lezzetli değildir. Sırtı çoğunlukla mavimsi ya da parlak yeşildir. Bu renkler yanlara doğru açılarak bazen gümüşiye dönüşür. Karın kesimleri parlak gümüşi ya da beyazdır. Yüzgeçleri saydam ya da çok açık kurşuni olur. Yazın yüzeye yakın yerlerde, kışın derinlerde büyük sürüler oluşturur. Kış aylarına doğru küçük sürüler halinde Karadeniz'den Marmara denizi'ne doğru, nisan ve mayıs aylarındaysa ters yönde göç eder. Genç istavritler denizanalarının ve fizalyaların yakınında yaşarlar ve tehlike anında onların tahriş edici hücrelerinin koruyuculuğuna sığınırlar. Etçildir. Çeşitli balıklarla ve aç kaldıklarında konaklarının üreme organı bezleriyle beslenirler. Boyu 10 cm'ye kadar olan gençlerine kıraça denir.